wydanie archiwalne

Trzydziesty września zapisał się w dziejach Krakowa zarówno śmiercią ostatniego Piasta na tronie krakowskim, jak i zmianą, która do dziś określa rytm miejskich ulic.

Tego dnia w Krakowie

30 września 1288 roku zmarł bezpotomnie książę Leszek Czarny, panujący w Krakowie od 1279 roku. Jego śmierć otworzyła okres walk o tron krakowski; jeszcze tego samego dnia miasto zajęły wojska Henryka IV Prawego. W 1306 roku koronę odzyskał Władysław Łokietek, ale dopiero w 1320 roku Kraków na trwałe stał się stolicą zjednoczonego królestwa.

30 września 1922 roku w Krakowie wprowadzono ruch prawostronny. Miasto znalazło się wśród pierwszych w kraju, które przestawiły się z jazdy lewą stroną jezdni na prawą.

30 września 1960 roku na deskach Teatru Lalki, Maski i Aktora „Groteska” zadebiutowała Maja Komorowska. Aktorka związała się później z krakowskimi scenami i filmem, a epizod w Grotesce był jej pierwszym krokiem na zawodowej scenie.

Ciekawostka

Zmiana organizacji ruchu z 1922 roku dotyczyła także tramwajów – krakowianie musieli oswajać się z nowym porządkiem na jezdniach i torowiskach, co w ówczesnej prasie opisywano jako sporą miejską rewolucję.

Źródła

• Kalendarium historii Krakowa – Wikipedia (pl): https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalendarium_historii_Krakowa
• 30 września – Wikipedia (pl): https://pl.wikipedia.org/wiki/30_września

Kraków szykuje dwa dni pełne sportowych emocji. W weekend 10–11 października mieszkańcy będą mogli wziąć udział nie tylko w 12. PKO Cracovia Półmaratonie Królewskim i Czanieckiej Piątce, ale też w rodzinnym biegu, treningach fitness i jodze oraz zajęciach dla dzieci – zapowiada Zarząd Infrastruktury Sportowej w Krakowie.

Głównym punktem programu pozostaje półmaraton, którego dwunasta edycja odbędzie się w niedzielę 11 października. W sobotę 10 października w Małej Hali TAURON Areny Kraków zaplanowano M1 Power Day by Well Fitness – instruktorki poprowadzą tam zajęcia tabaty, BE FIIT, stretchingu z rolowaniem i jogi.

Organizatorzy przygotowali rozwiązania, które mają pogodzić bieg z drugą turą przedterminowych wyborów na Prezydenta Miasta Krakowa, zaplanowaną na ten sam dzień. Przeprowadzone analizy mają zapewnić mieszkańcom dostęp do lokali wyborczych przy jednoczesnym bezpiecznym przeprowadzeniu imprezy biegowej.

Zapisy na wydarzenia towarzyszące wciąż trwają, a szczegóły programu publikowane są na bieżąco w serwisie ZIS Kraków.

Źródło: ZIS Kraków – zis.krakow.pl

Legendarny Bar RIO przy ulicy św. Jana 2 znów zaprasza na kawę. Po kilkumiesięcznej przerwie lokal otworzył się w piątek 18 września, a za jego ponowne uruchomienie odpowiada spółka Cabaret.

Nowi gospodarze chcą zachować wyjątkowy charakter miejsca działającego od 1959 roku. Wnętrze odzyskało pierwotną posadzkę w czarno-białą szachownicę, a na miejscu pozostały charakterystyczne, długie czarne lady zaprojektowane przez krakowskiego architekta Leopolda Pędziałka. Do baru wrócił też włoski ekspres „Elektra”.

W menu nie zabraknie kawy z bitą śmietaną, jednej z najbardziej rozpoznawalnych specjalności RIO. Goście spróbują również wypiekanych na miejscu ciast, między innymi sernika oraz kruchego ciasta z owocami i kruszonką, a także propozycji wytrawnych.

RIO powstał jako jeden z pierwszych krakowskich barów kawowych i przez dekady był miejscem spotkań studentów, profesorów oraz krakowskiej bohemy. Bywali tu Tadeusz Kantor i Piotr Skrzynecki. Lokal jest czynny codziennie w godzinach 9.00–21.00.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

W sobotę 3 października Plac Targowy Unitarg przy Hali Targowej zamieni się w przestrzeń pełną jesiennych smaków i sąsiedzkich rozmów. Wydarzenie potrwa od 9.00 do 16.00, a jego bohaterami będą produkty charakterystyczne dla wczesnej jesieni — jabłka, gruszki, śliwki i dynie.

Na odwiedzających czekać mają targ śniadaniowy, gra targowa, warsztaty kulinarne, animacje dla dzieci, wymiana odzieży oraz występ muzyczny. Organizatorzy chcą zachęcić krakowian do poznania kupców i wspólnego, międzypokoleniowego spędzania czasu w swobodnej atmosferze.

To jedno z kilku jesiennych wydarzeń przygotowanych na miejskich targowiskach. 18 października na Starym Kleparzu odbędzie się Art. & Food Bazar, a 25 października Mlaskoty na Placu na Stawach. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.

Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Druga edycja Krakowskiego Festiwalu Kryminału KRAJM odbędzie się w dniach 3–4 października w Nowohuckim Centrum Kultury. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.

Festiwal to dwa dni spotkań i rozmów z pisarzami o literaturze gatunkowej. Organizatorzy chcą łączyć pokolenia czytelników wokół najchętniej wybieranych powieści, thrillerów i komedii kryminalnych.

W programie znaleźli się m.in. Sławek Gortych, Maciej Siembieda i Robert Małecki, a także autorzy z grona self-publisherów. Uczestnicy wezmą udział w warsztatach kreatywnego pisania, warsztatach samoobrony, zajęciach z pisania dialogów oraz spotkaniu z biegłą grafolog. Zaplanowano też spacery literackie, rozmowy o audiobookach i słuchowiskach kryminalnych oraz panel poświęcony prawu autorskiemu.

Źródło: Nowohuckie Centrum Kultury

W Kamienicy Hipolitów – oddziale Muzeum Krakowa przy Placu Mariackim 3 – od 6 do 30 października będzie można oglądać wystawę „Przedmiot wyobrażony”. To inauguracyjna ekspozycja Wydziału Intermediów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w nowej przestrzeni Muzeum Krakowa. Wernisaż zaplanowano na 6 października o godz. 17.00.

Wystawa wychodzi od kolekcji zgromadzonej w Kamienicy Hipolitów. Znajdujące się w niej przedmioty były kiedyś częścią codziennego życia: używane, dotykane, noszone i przechowywane. Z czasem wiele z nich utraciło praktyczne zastosowanie i stało się świadectwem minionych sposobów życia.

Artyści wybierają obiekty z kolekcji i poddają je reinterpretacji. Nie próbują przywracać im dawnej funkcji, lecz pytają, jak mogą działać współcześnie – jako obraz, ślad, dźwięk, idea czy narzędzie krytycznego myślenia.

Ekspozycja jest dostępna od środy do niedzieli w godzinach 10.00–17.00. Koncepcję wystawy przygotował Mariusz Sołtysik, a kuratorami są Michał Hankus, Mariusz Sołtysik, Estera Gałuszka i Mariusz Front.

Źródło: Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Nowohuckie Centrum Kultury po raz dziewiąty zamienia swoje przestrzenie wystawiennicze w wielką galerię fotografii. Tegoroczna edycja „Siły Fotografii” obejmuje kilka wystaw prezentowanych przez cały październik.

Najważniejszym punktem jest WORLD PRESS PHOTO 2026 – najlepsze światowe zdjęcia prasowe, które będzie można oglądać od 2 do 25 października w Białej Galerii CENTRUM, codziennie w godzinach 11.00–19.00. Bilety kosztują 30 zł (normalny) i 25 zł (ulgowy).

W środę 30 września o godz. 18.00 w Czarnej Galerii CENTRUM odbędzie się otwarcie wystawy Tomasza Tomaszewskiego „Rzut beretem” oraz spotkanie z autorem; ekspozycja będzie czynna od 1 do 31 października.

W programie znalazły się także prace m.in. Alipoor, Bilan-Stoch, Łysoń, Łodzi Kaliskiej i Krakowskiego Klubu Fotograficznego.

Źródło: Nowohuckie Centrum Kultury