14 października: oblężenie Krakowa i porwanie biskupa

Redakcja Krazeta | wtorek, 13 października 2026 | Kraków

1587 – Wojska arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga, który po podwójnej elekcji nie uznał wyboru Zygmunta Wazy, rozpoczęły oblężenie Krakowa. Obroną miasta i zamku dowodził hetman Jan Zamoyski; generalny szturm z 24 listopada został odparty, a oblężenie zakończyło się 29 listopada klęską austriacki

14 października to w kalendarium Krakowa dzień wyjątkowo gęsty: miasto stawało wtedy w ogniu walki o koronę, a jego biskup trafiał do rosyjskiej niewoli.

1767 – Na rozkaz rosyjskiego posła Nikołaja Repnina, w trakcie obrad sejmu repninowskiego, porwano przywódców opozycji, wśród nich biskupa krakowskiego Kajetana Ignacego Sołtyka. Senatorów wywieziono do Kaługi; powrócili dopiero w 1773 roku. Wydarzenie stało się jednym z impulsów do zawiązania konfederacji barskiej.

1773 – Sejm Rozbiorowy powołał Komisję Edukacji Narodowej, pierwszą w Europie władzę oświatową o charakterze współczesnego ministerstwa. Komisja przejęła majątki skasowanego zakonu jezuitów, a w latach 1777–1780 Hugo Kołłątaj przeprowadził z jej ramienia reformę Akademii Krakowskiej.

KEN zarządzała Biblioteką Załuskich, uznawaną za pierwszą polską bibliotekę publiczną i poprzedniczkę Biblioteki Narodowej. To dzięki pracom Komisji język polski stał się osobnym przedmiotem nauczania — wcześniej traktowano go wyłącznie jako narzędzie.

Źródła

Wikipedia (pl): Komisja Edukacji Narodowej
Wikipedia (pl): Oblężenie Krakowa (1587)
Wikipedia (pl): Kajetan Ignacy Sołtyk